Goede Woensdag

Ik herinner me nog goed hoe ik de vraag op catechisatie stelde. Voorzichtig, want ik zou het wel niet goed begrepen hebben. Klopte Goede Vrijdag wel? Als datum, wel te verstaan. Had er niet meer tijd tussen kruisiging en opstanding moeten zitten?
Ik had goede reden voor mijn twijfel. Jezus zelf zegt immers volgens Matteüs 12: ‘Zoals Jona drie dagen en drie nachten in de buik van een grote vis zat, zo zal de Mensenzoon drie dagen en drie nachten in het binnenste van de aarde verblijven.’

Het antwoord van de dominee herinner ik me niet goed meer, omdat het zo onbevredigend was. Dat is niet zo vreemd, lees ik nu in een artikel van predikant G. Hette Abma in het magazine ‘Woord en dienst’. Jezus stierf volgens hem op woensdag en stond waarschijnlijk op de sabbat (zaterdag) weer op.
Abma beargumenteert zijn stelling overtuigend. Allereerst behandelt hij de sleuteltekst Johannes 19 vers 31 waar staat dat de lichamen van de gekruisigden weggehaald moesten worden, omdat ze op sabbat niet aan het kruis mochten hangen. Dat is de voornaamste basis om uit te gaan van de vrijdag als kruisigingsdag.

Het ging, lezen we (afhankelijke van de vertaling), om een grote of bijzondere sabbat. En daarmee werd volgens Abma Pesach bedoeld, het joodse paasfeest. Jezus zelf had in Johannes 26 vers 2 al gezegd dat hij op Pesach zou worden ,,uitgeleverd om gekruisigd te worden’’.
Jezus stierf op de 14e Nissan waarop voor Pesach een bokje wordt geslacht. Donderdag de 15e Nissan gold, zegt Abma, als bijzondere sabbat, want het was het grote feest van de ongezuurde broden. Vrijdag was weer een voorbereidingsdag voor de ‘gewone’ sabbat. De bijbel zegt in Leviticus 23, waar de instructies staan voor Pesach, dat zelfs alle zeven dagen van het feest gelden als een sabbat.

Abma heeft nog wat ondersteunende details, maar dit is ongeveer het verhaal. Zijn uitleg lost ook (voor mij) een probleem op dat rond de chronologie van de vrouwen speelt. Volgens Lucas maakten ze de specerijen om het lichaam van Jezus te verzorgen vóór de sabbat klaar en Marcus zegt dat dit ná de sabbat gebeurde. Als Abma gelijk heeft, zijn allebei de evangelieschrijvers correct: donderdag gold immers ook als sabbat.
Het is, begrijp ik, vandaag dus eigenlijk Goede Woensdag.

Gospel illusions

De leukste stand op de beurs Kerk & Gemeente was zonder twijfel die van One Way UK. De beursorganisatie had zich extra ingespannen om het Britse bedrijf naar de Jaarbeurs te halen. Voor wat kleur tussen al kerkbanken en -orgels.
De vrolijke Muppetachtige handpoppen, Amerikaanse import, sprongen direct in het oog. En de mensen van One Way hadden nog veel meer opmerkelijk spul. Zoals ‘Gospel illusions’, goocheltrucs voor beginners en gevorderden met een Blijde Boodschap.

Terwijl ik me over die trucs stond te verwonderen, dook Ben van den Akker naast me op. Even zonder stelten en hoge hoed. Hij is entertainer met Benjamin’s Kindershow, gevangenispastor en evangelist onder havenarbeiders in Antwerpen.
Jazeker, christelijk goochelen bestaat. En Van den Akker overwon mijn scepsis met een kaartentruc die leuk was en inderdaad een mooie boodschap had. Het is een mooie binnenkomer voor een gesprek, ook in de haven. Dat geloofde ik graag.

Ik raakte met hem in gesprek over de kwaliteit, of liever het gebrek aan kwaliteit, van entertainment in het kerkelijk circuit. Je kunt bij onder meer de handpoppen instructieboeken en -dvd’s krijgen, maar ja, leer je verantwoord entertainen op een achternamiddag?
Van den Akker was genuanceerd. Wanneer hij moet kiezen tussen helemaal niks leuks voor de kinderen of iemand met een leuke handpop en een missie, maar met een zeer beperkt talent, dan kiest hij toch voor het laatste.

Zelf heeft hij overigens een andere weg gekozen. Ook om de financiën is hij met zijn Kindershow actief in het seculiere kinderpartijtjescircuit. Alles moet in veel kerken immers zo goedkoop mogelijk, het liefst pro Deo. En je moet ergens van leven.
Maar Van den Akker had indertijd een andere reden om ook buiten de kerken zijn kunsten te vertonen. ,,Ik deed dat in eerste instantie om uit te vinden of ik ook buiten de kerk goed genoeg was.’’ Dat zouden meer mensen moeten doen.

Geld

Zo’n beurs Kerk en Gemeente is zeker voor een redacteur geestelijk leven interessant. Het is vooral leuk om zaken tegen te komen waar je het bestaan niet van wist. In mijn geval gold dat bijvoorbeeld voor Crown Nederland.
Ik dreigde de stand voorbij te lopen, maar ‘raadgever’ - zoals op zijn kaartje staat - Leen Lievaart wist me heel deskundig te onderscheppen. En terecht, dit ,,bondgenootschap van bedrijven die God willen eren’’ lijkt met een prachtig initiatief.

De stichting Crown Nederland bestaat, weet ik nu, uit twee onderdelen. Er is Crown Companies die zich richt op ondernemers ,,die Christus willen volgen’’ en Crown Life dat iedere christen wil leren dat ,,leven in financiële vrijheid’’ voor iedereen is weggelegd.
Juist voor deze crisisvolle tijd lijkt de organisatie op zijn plaats. In mijn omgeving zie ik hoe diverse mensen uit de middenklasse in ernstige problemen dreigen te komen door het wegvallen van één van de twee inkomens.

Crown, vertelde Lievaart, leert mensen weer bijbels omgaan met geld en goed. Ze hebben 350 bijbelteksten over deze materie bij elkaar gezocht. Ruim de helft van de gelijkenissen van Jezus gaat over geld. ,,Dat hoor je in de kerk niet terug.’’
Het is een hele ontdekking voor ondernemers, maar ook andere kerkmensen, om te zien dat je zo in geloof met je bezit kunt omgaan, dat je én ontspannen door het leven gaat, én prima kan rondkomen én ook aan anderen kunt geven - ongeacht het inkomen.

Er is een ‘Crown College’: studiedagen voor ,,leiders in kerk en bedrijf’’ waarop de financiële vrijheid in Christus wordt toegelicht (€190, incl. diner). Het lijkt me dat kerken het juist in deze tijd aan hun leden verplicht zijn, om Crown daarover plat te bellen.

Bemoediging

Wie een geestelijk steuntje in de rug kan gebruiken, moet naar de nieuwe Bemoedigingssite gaan. ,,Elke vrijdag als de zon ondergaat staat op deze site een nieuwe bemoediging. Weest bemoedigd!’’, zo is de belofte. Of opdracht, het is maar hoe je het leest.
Je kunt je abonneren en dan ontvang je iedere vrijdagmorgen een bemoediging in de mailbox. Het gaat om een initiatief van Gerry Velema, in ‘positiefchristelijke’ kring bekend als schrijfster van fictie en non-fictie voor jongeren en volwassenen.

,,Deze site is voor ALLE mensen die een bemoediging van God op prijs stellen, maar speciaal voor de kostbare werkers voor God, soms ver weg van huis; voor gevangenen en zieken die eveneens niet thuis kunnen wonen; en zij die geestelijk geen veilig thuis kunnen vinden.’’
En even verderop op de site: ,,Er zijn veel redenen te bedenken om stil in een hoekje te zitten en niets te doen... De reden om mijn hart en geloofsleven op deze manier te delen met anderen, is ten eerste mijn liefde tot de Here Jezus en ten tweede de overtuiging dat delen in Gods hand vermenigvuldigingen opleveren tot zijn eer.’’

Velema vervolgt: ,,Hij spoort me aan deze dingen te doen, ik wil Hem hierin volgen. In dit vertrouwen ben ik op weg gegaan...’’ Op de site zijn YouTube-filmpjes te bekijken, waarin Velema aan het woord is. Dat maakt het allemaal nog persoonlijker.
Ze heeft ook een comité van aanbeveling. Dat is, schrijft ze, een goed bijbels gebruik. Ze verwijst naar Romeinen 16 vers: ‘Ik beveel onze zuster Febe bij u aan.’ Dat was nooit tot me doorgedrongen, dat zo’n comité bijbels is.

Nationale Synode

Vijf meter breed was het doek waarop de mensen achter de Nationale Synode hun credotekst hadden uitgeschreven op de beurs Kerk en Gemeente in Utrecht. De ‘groeitekst’ stond ook in een folder, waarin ook werd gemeld dat het initiatief via Twitter is te volgen.
De leden van de stuurgroep, bijeengeroepen door de Kamper predikant Gerrit de Fijter, oud-synodevoorzitter van de Protestantse Kerk, gaven graag nog eens een toelichting op het in oktober vorig jaar gepresenteerde project.

De Nationale Synode moet als eerste keer op 11 en 12 december van dit jaar een grote ontmoeting worden van al dan niet protestantse christenen in Nederland. In navolging, zo leert de nieuwe folder, van Jezus’ befaamde gebed: ‘Opdat zij allen één zijn’.
De stuurgroep heeft nogal wat over zich heen gekregen. In vrijzinnige hoek vonden ze het plan te rechtzinnig en in rechtzinnige hoek was er zo mogelijk nog meer kritiek, want daar was het niet rechtzinnig genoeg zijn. Hoezo voorspelbaar?

De stuurgroepleden laten zich niet ontmoedigen, zo bleek in een discussie op de beurs onder leiding van Andries Knevel. De Fijter keek slechts toe. Hij nam expres niet deel, omdat hij dan wel de initiatiefnemer is, maar niet het enkele gezicht van de Nationale Synode wil zijn.
De vrijgemaakt-gereformeerde hoogleraar Barend Kamphuis, die in eigen kring flink de oren werd gewassen over zijn deelname, maakte duidelijk dat hij niet alleen met remonstranten over het geloof wil spreken, maar zelfs met rooms-katholieken.

Dat gaat een aantal mensen in zijn kring absoluut te ver. Kamphuis begrijpt dat niet. Met de folder en dus het credo in zijn hand: ,,Als ik niet over deze belijdende tekst mag praten, stelt mijn christelijk geloof niets voor.’’
De stuurgroepleden hebben nu vooral ongezouten commentaar van bekende namen in eigen kring gekregen, maar zijn veel meer geïnteresseerd naar wat het grondvlak vindt. Ze zijn drukdoende die reacties te inventariseren. Het beeld is al duidelijk: het kerkvolk vindt het geweldig.

Relevant

Even digitaal de radio aan om het nieuws te luisteren, gisteravond. De reclame is nog aan de gang. Met een half oor hoor ik over een dame die zich inspant voor de naaste ver weg. Net als ICCO en Kerk in Actie, zo wordt erna gezegd.
De luisteraar wordt gevraagd of hij of zij ook opstaat voor mensen in nood. Er valt een projectreis naar Cuba te winnen. Wie meer wil weten, moet naar de site van Kerk in Actie gaan. Kerk in Actie is de diaconale tak van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).

Een goeie commerciële boodschap met een hoofdletter B, in deze veertigdagenperiode voor Pasen die vanouds benut werd om al vastend de aandacht op de Heer te vestigen. En wie dat doet, vestigt vanzelf ook de aandacht op de naaste.
En dan is het tijd voor het nieuws. Er valt weer iets te melden in de afschuwelijke zaak rond Milly Boele in Dordrecht. Ze zal woensdag in besloten kring worden begraven. Voorafgaand aan de plechtigheid is er een herdenkingsdienst in de Ontmoetingskerk in Dordrecht.

Dit, meldt de nieuwslezer, heeft een woordvoerder van de PKN-gemeente laten weten. Afgezien van de zaak zelf, is deze mededeling iets bijzonders. Net als wat er daarna volgde: de dienst is besloten, maar de dienst kan via Kerkomroep.nl worden gevolgd.
De familie van Milly, krijgen we verder te horen, heeft om uitzending via die site gevraagd voor al die mensen die zo meeleven. De site Kerkomroep.nl, die zich tot nu toe slechts in de belangstelling van een select gezelschap kon verheugen, staat op eens op de kaart.

Het is even opmerkelijk als goed dat de kerk op deze manier in een paar minuten op verschillende manieren voorbij komt. Niet omdat er gedoe is binnen de kerkmuren, maar omdat de kerk relevant is. Zo hoort het.

Digitaal

De kerk wordt langzaam maar zeker digitaal, zo valt ook vandaag nog voor de liefhebbers te constateren op de beurs Kerk en Gemeente in de Jaarbeurs in Utrecht. Net als vorig jaar is er veel te vinden voor het interieur en het onderhoud van de kerk.
Natuurlijk zijn er daar de gewone stoelen en banken te vinden, net als kaarsen en kroonluchters. En opmerkelijk veel avondmaalssets met kleine glaasjes, want dat is een echte trend - ook al bleek de dreiging van de Mexicaanse griep mee te vallen.

In een stand zag ik een ouderwets psalmbord: klassieke houten lijst, zwarte achtergrond met daarop witte letters. Op eens zag ik mijn ooghoek het lijstje te zingen liederen verdwijnen en een andere tekst verschijnen. Het blijkt een elektronisch liturgiebord.
De dominee hoeft niet meer te rekken en te strekken om te zien wat naast hem via de beamer wordt geprojecteerd. Dat kan hij zien op een beeldscherm op de preekstoel. Op een ander scherm kan hij zijn preek voorbij laten rollen.

Een kerkdienst beluisteren via internet is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Maar als ik de handelaren op de beurs moet geloven, is kerktelevisie straks helemaal de norm: live thuis de dienst op het beelscherm volgen via een paar kleine videocamera’s in de kerkzaal.
Misschien is het een leuk idee om al die mensen die thuis zijn ingelogd, via foto’s of webcambeelden op een groot beeldscherm te tonen. Dat geeft een extra dimensie aan de opmerking ,,al degenen die de dienst thuis met ons volgen’’.

Nog even en je neemt ook geen geld of collectemunten meer mee. Je stuurt tijdens de collecte gewoon per sms een gift. Dat kan dan ook thuis. Het wordt ongetwijfeld mogelijk daar een jaaroverzicht van te krijgen voor de belastingopgave.

Onder de maat

Het komt qua timing nogal slecht uit. Na het gedoe over homo’s en de eucharistie en midden in de rel rond het seksueel misbruik door geestelijken, komt nu ook in het nieuws dat het katholieke bisdom Den Bosch een aantal kerkliederen schrapt.
Cor Mennen, de bisschoppelijke censor, heeft zo’n honderdvijftig liederen voor gebruik in de liturgie beoordeeld en heeft er zeventien in de ban gedaan die hij theologisch onder de maat vindt. Onder de liederen zitten ook teksten van de theoloog en dichter Huub Oosterhuis.

Er wordt natuurlijk weer moord en brand geschreeuwd. De Rooms-Katholieke Kerk zou zich van de slechtste en behoudendste kant laten zien. De kerkleiding in Rome en in Nederland is aan het verrechtsen, klinkt het.
Je hoeft niet behoudend katholiek te zijn om eens de bezem door de kerkliederen te willen halen. Er wordt gewerkt aan een nieuw Liedboek voor de Kerken en persoonlijk hoop ik dat veel gezangen uit het huidige Liedboek zullen sneuvelen.

Onlangs zat ik bij een avond met Oosterhuis en de kerkzaal zat vol. Maar Oosterhuis heeft niet alleen fans. Er zijn ook nogal wat kerkgangers die zich geregeld in de kerk ‘geoosterhuisd’ voelen: gemangeld door slecht te zingen en te begrijpen liederen.
Een van de liederen die Mennen heeft gewogen en te licht bevonden is Oosterhuis’ ‘Zo maar een dak boven wat hoofden’. Het eerste couplet: ‘Zomaar een dak boven wat hoofden, deur die naar stilte openstaat. / Muren van huid, ramen als ogen, speurend naar hoop en dageraad. / Huis dat een levend lichaam wordt als wij er binnengaan / om recht voor God te staan.’

Ik heb dat nooit mee kunnen zingen. Ik dacht altijd dat het aan mij lag, dat mijn geestelijk denkraam te klein was, maar door Mennen voel ik me nu een stuk beter. Wat mij betreft laat hij zien wat de keizer echt aan heeft.

Uitje

Voor de liefhebbers van de kerk is er natuurlijk iedere zondag gelegenheid voor een paar uitstekende uitjes. Maar vrijdag en zaterdag is er ook iets aardigs: de kerkenbeurs Kerk & Gemeente in de Jaarbeurs in Utrecht.
Vorig jaar werd de beurs voor het eerst georganiseerd. Het begin was wat aarzelend, maar deze tweede editie is ,,groter en breder’’, zegt de organisatie. Met 189 stands is de beurs 11 procent gegroeid en er zijn organisaties uit een vollere breedte van kerkelijk Nederland.

De beurs is alleen al aardig om te zien hoe bijvoorbeeld de diverse kerkgenootschappen zichzelf aanprijzen. Het opvallendst vorig jaar was de Protestantse Kerk in Nederland. Die had de mobiele kerk meegenomen: de aanhanger in de vorm van een kerkje.
Het kerkje heeft al op veel plaatsen in het land gestaan. Je kunt er echt naar binnen om bijvoorbeeld een kaarsje te branden. Ik vraag me wel eens af hoe gevaarlijk de afleiding is die dat ding op de weg veroorzaakt. ,,Zeg schat, haalden wij nu net een kerk in?’’

Op de kerkenbeurs kon je de mobiele kerk niet zo maar betreden. Je moest langs een engel heen. Als je dat al wilde. Want het was namelijk een aantrekkelijke engel, die ondanks de beschrijvingen in de bijbel duidelijk vrouwelijke trekken had.
En je mocht met haar op de foto. Misschien was de actie iets al te gewaagd, want veel bezoekers waren daar wel wat verlegen mee en bleven op een afstandje staan kijken. Daar kregen ze al snel een foldertje van de kerk toegestopt en daar ging het natuurlijk om.

Wie geïnteresseerd is in de editie van dit jaar, moet hier een kijkje nemen. Ik denk dat ik vrijdag ga. Dan weet u dat al vast. Ik heb geen stand, ik loop gewoon wat rond. Met een notitieblokje en camera. En u mag geheel vrijblijvend ook met mij op de foto.

Wijzen

De bisschoppen zijn verrast en ik ook. Het meldpunt Hulp en Recht zegt dat er al zeshonderd meldingen van seksueel misbruik door geestelijken zijn binnengekomen. Waarom trekken al die mensen nu pas aan de bel?
Het meldpunt bestaat al jaren en eens in de zoveel tijd was ook dit meldpunt in het nieuws, wanneer er weer recente cijfers over misbruik in pastorale relaties werden gemeld. Ook was er in de afgelopen jaar veel te doen over het misbruik in de RK Kerk in de VS en Ierland.

Maar goed, nu komt het dan blijkbaar echt allemaal los. En dan is het voor de kerk oppassen geblazen: wat zeg je wel en wat zeg je niet? Zowel in het Vaticaan als in leiding van de Nederlandse kerk is al opgemerkt dat het probleem van het misbruik veel groter is.
Dat is ongetwijfeld waar en het is goed als buitenstaanders zo’n conclusie trekken. Maar het moet niet worden aangevoerd door mensen in de kerk. Het kan al snel overkomen als: ach, bij ons valt het nog mee. Het lijkt al snel op wijzen naar een ander. Niet doen dus!

Een artikel van de Italiaanse ‘vaticanist’ Vittorio Messori in de krant Corriere della Sera van een paar dagen geleden, leek ook die kant op te gaan. Zo van: in de jaren zestig was er een sprake van seksuele bevrijding, seks met kinderen werd hier en daar zelfs aanbevolen.
Maar hij besluit met op te merken dat gelovigen het niet zo erg moeten vinden dat juist naar de RK Kerk zo scherp gekeken wordt. ,,Als de misdaden van een priester meer verontwaardiging veroorzaken, is dat omdat hij verraad heeft gepleegd aan een verheven ideaal.’’

En: ,,Wie de ‘roomse’ wandaden het ergst vindt, doet dit omdat ze in een Kerk hebben plaats gevonden waarvan men iets anders had verwacht. Vele antiklerikale scheldkanonnades zijn eigenlijk uiting van een diepe teleurstelling.’’
Het Vaticaan is terecht doelwit van verontwaardiging, vindt Messori. ,,Wie deze afschuwelijke praktijk laakt, doet dit omdat hij dit aan de Boodschap meet, die het Vaticaan aan de wereld verkondigt. Een boodschap die zowel gelovigen als niet-gelovigen niet graag besmeurd willen zien.’’

Beschaamd

De rooms-katholieke bisschoppen van Nederland hebben goed gereageerd op de inmiddels tweehonderd gemelde gevallen van seksueel misbruik door geestelijken. Ze hebben de protestant Wim Deetman gevraagd onafhankelijk onderzoek te doen.
En ze tonen zich oprecht geschokt. Bisschop Gerard de Korte van Groningen-Leeuwarden had enige dagen geleden in Nova scherper kunnen zijn, maar het is duidelijk dat hij en de andere bisschoppen oprecht ,,geschokt en beschaamd’’ zijn over de ,,zwarte bladzijde’’ uit de geschiedenis van de Nederlandse kerkprovincie.

Bisschop Jos Punt van Haarlem-Amsterdam gebruikt die woorden in een herderlijke brief die dit weekeinde in alle kerken van het bisdom zal worden voorgelezen. Daarin geeft hij ruiterlijk toe dat er structureel ernstige fouten zijn gemaakt in het oude opvoedingssysteem.
De brief: ,,De grote afstand tussen leraar en leerling, de geringe controle en het verregaand ontbreken van sensibiliteit voor deze gevaren, heeft het mogelijk gemaakt dat een - weliswaar kleine - groep paters, broeders en zusters met een verstoorde seksualiteit, jarenlang toch vele slachtoffers heeft kunnen maken, en kinderen voor hun leven heeft getekend.”

Punt erkent ook dat het leed van de slachtoffers ,,soms nooit door de Kerk is gezien en erkend’’. Slachtoffers recht verschaffen wordt bemoeilijkt door het feit dat veel daders al zijn overleden, realiseert hij zich. ,,Wij willen hen alsnog de volle erkenning geven van de vaak levenslange geestelijke wonden die hen zijn toegebracht, en van de schuld die de Kerk in haar geheel hiervoor draagt.”

Minder overtuigend is Gabriele Amorth, hoofd van de Vaticaanse afdeling die zich bezighoudt met duiveluitdrijving. Hij zegt er van overtuigd te zijn dat de duivel achter al het seksueel misbruik zit. Zelfs het Vaticaan wordt door de duivel geïnfiltreerd, gelooft hij. Dat zal best, maar zijn uitlatingen kunnen te makkelijk worden uitgelegd als het wegdraaien voor de eigen verantwoordelijkheid van degenen die zich maar wat graag voor het duivelse karretje lieten spannen.

Biddag

Door heel Friesland gaan veel protestanten morgen weer ter kerke. Het is immers biddag voor gewas en arbeid, een mooie traditie die vooral in de landelijke gebieden in ere wordt gehouden. De tweede woensdag in maart wordt er gebeden voor gewas en arbeid en op de eerste woensdag van november volgt dan de dankdag met vaak ongekend zware ‘ponkjes’, collectezakken. Zo is het al jaren en zo moet het ook blijven, vinden veel kerkenraden.

Natuurlijk is het mooi om aparte diensten te beleggen waarmee en waarin extra nadrukkelijk wordt beleden dat mensen uiteindelijk in alles afhankelijk zijn van wat God geeft. Zoals de oude Heidelbergse Catechismus het formuleert: ,,De almachtige en tegenwoordige kracht van God, waardoor Hij hemel en aarde, met alle schepselen, als met zijn hand in stand houdt en zó regeert, dat loof en gras, regen en droogte, vruchtbare en onvruchtbare jaren, eten en drinken, gezondheid en ziekte, rijkdom en armoede en alle dingen, niet bij toeval, maar uit zijn vaderhand ons ten deel vallen.’’

Toch is niet iedere predikant onverdeeld gelukkig met de bid- en dankdagen. Een dominee vertelde eens hoe hij in zijn eerste, agrarische gemeente, vurig had gebeden voor een goede oogst. Na afloop was een boer op hem afgekomen. Die was tot zijn verrassing niet echt dankbaar. Een goede oogst drukt de prijs, mopperde die. Hij had liever dat dominee de volgende keer bad voor een goede prijs. De dominee dacht slechts: zou de prijs ook niet uit Gods vaderhand ons ten deel vallen?

En theologisch gezien is zo’n biddag ook niet helemaal onomstreden. Heeft Jezus zijn volgelingen immers niet in het ‘Onze Vader’ leren bidden: ‘Geef ons heden ons dagelijks brood’? Hij bad niet voor brood voor morgen of overmorgen en zeker niet voor volgende week, maar voor het héden. En op biddag wordt nota bene gebeden voor een periode van een paar maanden. Daar gaat iets niet goed. Maar zoals een predikant eens zei: ,,Dat klopt, maar dat ga ik in mijn kerk dus echt niet vertellen.’’

Slappe knieën

Het zat er dik in: het gedoe rond het weigeren van de eucharistie aan homoseksuelen en de ‘oplossing’ die er voor werd gekozen, krijgt een staartje. Want de gekozen oplossing is natuurlijk geen echte oplossing.
In het bisdom Den Bosch werd, ik schreef het de vorige keer al, een verklaring uitgegeven dat de communie wordt overgelaten aan de ,,gewetensvolle verantwoordelijkheid van de gelovige zelf’’. En daarmee leek de kou met de boze homoseksuelen uit de lucht.

Dat moest natuurlijk tot verontwaardiging in de rechterflank van de kerk leiden. Neem bijvoorbeeld pastoor Cor Mennen uit Oss. Niet de eerste de beste, hij is aan het seminarie in Den Bosch docent kerkelijk recht, dus hij kan het weten.
,,Een priester is verplicht om iemand die publiek in zonde leeft de communie te weigeren’’, schrijft hij in een brief aan het bisdom. Protestanten kennen van ouds die gewoonte ook. Iemand moet geweigerd worden als hij dreigt zichzelf ,,een oordeel te eten of te drinken’’.

Mennen is scherp. Hij spreekt van een halve waarheid en een hele leugen. En hij verwijt zijn eigen bisdom ,,slappe knieën’’. De kerkleiding is volgens hem gezwicht voor de druk van ,,de roze maffia uit Amsterdam’’.
En dat leidt weer tot verontwaardiging in het kamp van de homoseksuelen en hun medestanders. Dick Boonman, PvdA-raadslid in Nuenen, heeft aangekondigd morgen bij de Grote Kerk in Oss witte driehoekjes uit te delen bij wijze van protest.

Boonman kiest niet voor roze, maar voor wit om duidelijk te maken dat het een actie is die verder gaat dan alleen maar de verontwaardiging van homoseksuelen. Hij wil duidelijk maken dat ieder weldenkend mens moet protesteren tegen een kerk die mensen uitsluit.
En de katholieke theoloog en homoseksueel Christian Ouwens uit Gemert, heeft aangekondigd maandag aangifte te doen tegen Mennen wegens discriminatie en belediging van een groep mensen.

Ik ben benieuwd hoe ze dit in de RK Kerk willen gaan oplossen. Want dat gaat echt niet lukken. Je kunt niet de kool en de geit sparen. De kerk kan onmogelijk Mennen laten vallen. De man heeft immers gelijk.

Gedoogdbeleid

Het conflict tussen de Rooms-Katholieke Kerk en boze homoseksuelen en sympathisanten is opgelost. De kerk zal homoseksuelen niet weren van de eucharistie en de homoseksuelen zullen niet langer kerkdiensten verstoren.
Zondag werd tijdens een eucharistieviering in de Sint Jan in Den Bosch gedemonstreerd en eerder gebeurde dat in de parochiekerk van Reusel. Aanleiding was de weigering van pastoor Luc Buyens in Reusel om de hostie te geven aan een openlijk homoseksuele prins carnaval.

Het kerkbestuur van de kathedrale Sint Jan heeft nu een verklaring uitgegeven, waarin wordt uitgesproken dat het aan de ,,gewetensvolle verantwoordelijkheid van de gelovige zelf’’ wordt overgelaten of mensen ter communie gaan of niet.
Dat is geen nieuw standpunt. Dit gedoogbeleid, want dat is het natuurlijk, bestaat al jaren. De rel was veroorzaakt door Buyens, een importpriester uit België, die al dan niet bewust de teugels weer strakker aanhaalde.

Nu dit gedoogbeleid weer nadrukkelijk is afgekondigd, lijkt het me ook een goed idee om zo’n richtlijn eveneens uit te vaardigen voor al die protestanten die ook aan de eucharistie willen deelnemen, maar dat officieel niet mogen.
Dat zou wat zijn, wanneer de bisschoppen niet alleen oogluikend toestaan dat protestanten ter communie gaan, maar nadrukkelijk verklaren dat het aan het geweten van de protestantse broeders en zusters wordt overgelaten. Wat zou er dan veel kou uit de lucht zijn.

Nu doet zich de uiterst merkwaardige situatie voor dat iemand die katholiek gedoopt is, maar alle geboden van God aan zijn laars lapt, probleemloos aan de eucharistie kan deelnemen, maar dat een zeer godvrezende protestant niet welkom is.

Geëxperimenteer

Ik bezoek nogal wat kerkdiensten en er wordt in vieringen heel wat afgeëxperimenteerd. Met YouTube-achtige filmpjes, met toneelstukjes, met presentaties, getuigenissen, met andere muziekkeuzes en muzikale begeleiding. En vaak gebeurt dat nogal klungelig.
Experimenten zijn ook volop in in vrijgemaakt-gereformeerde kring, waar men toch beter kan weten. Daar werd immers lang hoofdschuddend naar het hellend vlak bij de ‘synodalen’ gekeken. Het geëxperimenteer daar sinds de jaren zeventig heeft de afkalving bepaald niet gestopt.

Voelden jongeren in orthodoxe kring zich soms in de eredienst vergeten, nu voelen ouderen zich geregeld in de kerk in de steek gelaten. Door bijvoorbeeld de keuze voor onbekende, Engelstalige liederen op de klanken van een muziekgroepje.
Het schijnt niet uit te maken of die kinderen in zo’n bandje over talent beschikken. Enthousiasme en flink veel volume is voldoende. Het maakt niet uit of het gebouw en al het kerkvolk zich leent voor zoveel geweld.

Vandaag sprak ik een paar oudere vrijgemaakt-gereformeerde kerkleden. Ze zijn trouwe kerkgangers, maar verruilen nu, zeer tegen hun oude gewoonte in, regelmatig het eigen kerkgebouw voor een ander. Omdat ze zich in de eigen eredienst niet thuis voelen.
Zondagmorgen was de predicatie kostelijk geweest. De dominee had verteld over de onmetelijkheid van het heelal, maar moest daar zo nodig een filmpje bij laten zien. De ondertiteling was niet te lezen en de luisteraars thuis kregen er al helemaal niets van mee. ,,Waarom moest dat nu? Het voegde helemaal niets toe.’’

Willen jongeren een slecht en te luid groepje of allerlei filmpjes in de kerk? Ik geloof er niks van. Ze sturen elkaar de hele week al filmpjes toe. En ze weten: in de kerk gaat het anders toe. En daar is niks mis mee. Het gaat ook in de schouwburg of bibliotheek anders. So what?
Wat is het doel van al dat geëxperimenteer? De recente kerkgeschiedenis leert dat het niet helpt tegen kerkverlating. Wat wel helpt is dat jongeren en ook ouderen (!) het gevoel krijgen dat ze serieus worden genomen in de kerk.

Zwarte kerken

De landelijke Raad van Kerken wil dit jaar het contact tussen de Nederlandse kerken en de allochtone christenen bevorderen. Een loffelijk streven. Wanneer kerken in bijvoorbeeld Friesland massaal gehoor zouden geven aan die oproep, dan wordt het dringen om die paar migrantenchristenen die in deze streek wonen. In de Randstad ligt dat wel even anders. Er zijn daar veel meer ‘zwarte kerken’ dan veel mensen zich realiseren.

Hoeveel migrantenchristenen er zijn, daarover lopen de schattingen uiteen. Bij het platform Skin (Samen kerk in Nederland) heb ik het aantal van achthonderdduizend zielen horen noemen, van ‘oude’ migranten als Surinamers en Molukkers tot piepjonge kerkjes van al dan niet legale migranten in de Bijlmer. Bij het nieuwe platform Nederland Kleurrijk wordt zelfs gesproken van circa een miljoen migrantenchristenen.

Ik geloof zeker dat er veel migrantenchristenen zijn, maar ik vraag me af of dergelijke hoge aantallen wel kloppen. Zoals ik ook niet geloof dat er negenhonderdduizend moslims in Nederland zijn. ‘Je opa is moslim, dus jij bent ook moslim.’ Zou het soms zo zijn dat degenen die moslims tellen iedereen met een kleurtje gemakshalve tot die groep rekenen en dat de anderen, die het aantal migrantenchristenen in kaart willen brengen, dezelfde fout maken?

Wat de relatie tussen ‘witte’ en ‘zwarte’ kerken betreft, daar valt wel het een en ander aan te verbeteren. Geregeld klonk in de kring van Skin de klacht dat gevestigde kerken de nieuwkomers vooral als exotische entourage zien, met simplistische theologische ideeën. En, mopperde eens oud-coördinator van Skin Kathleen Ferrier, als een kerkgebouw al ter beschikking wordt gesteld aan vaak armlastige migrantenkerken, worden direct daarna ijverig de lepeltjes geteld.

Dribbelen

Mijnheer Henk de Vries, we hebben begrepen dat u actie gaat voeren voor dribbelen op het voetbalveld?
,,Inderdaad. Het is van de gekke dat er tijdens het voetbal niet met de hand aan de bal gezeten mag worden. Wat zijn dat voor archaïsche regels? Ze zijn bij de nationale en internationale voetbalbond niet van deze tijd. Stel je eens voor hoe leuk het spel weer wordt om naar te kijken als er ook overgegooid of gedribbeld mag worden.’’

Maar regels zijn toch regels?
,,Nou en, die zijn toch niet heilig? Je moet gewoon durven. Die bestuurders moeten ophouden om zo ouderwets te doen. Alleen maar tegen een bal aantrappen, dat is zooooo twintigste-eeuws.’’

Waarom gaat u niet gewoon naar een sport waar overgooien en dribbelen mag?
,,Dat wil ik niet. Dat is de weg van de minste weerstand. Het gaat om het principe. Die voetbaljongens moet duidelijk worden gemaakt dat ze verkeerd bezig zijn.’’

Wat wilt u eraan doen?
,,Wij gaat voetbalwedstrijden verstoren. Op het veld lopen. Andere ballen in het spel brengen. Spelers en clubs zo ver krijgen dat ze de bal ook met de handen pakken. Dan zullen die voetbalbonden wel een keertje moeten buigen.’’

Dan verziekt u het toch voor anderen?
,,Nou en?’’

(Naar aanleiding van het verstoren van katholieke erediensten door homoseksuelen en sympathisanten die vinden dat de Rooms-Katholieke Kerk de regels moet veranderen ten opzichte van ‘praktiserende’ homoseksuelen.)

Geen Wilders

Een leuk onderzoek van het Nederlands Dagblad. De christelijke krant uit Barneveld hield een enquête onder ruim twaalfhonderd predikanten en kerkelijk werkers in protestantse kerkgenootschappen over de PVV van Geert Wilders.
Ruim driekwart van de ondervraagde voorgangers vindt dat een christen niet op de PVV kan stemmen. De motivatie van een van de dominees: ,,Jezus komt op voor vreemdelingen, wezen en weduwen. Het gedachtegoed van Wilders en de PVV is tegenstrijdig met het christendom.’’

Een op de drie predikanten denkt dat er mensen zijn in zijn of haar gemeente die op Wilders stemmen of zijn ideeën delen. Overigens gelooft niet meer dan 5 procent dat de PVV onder de eigen kerkleden veel of zeer veel aanhang heeft.
Wilders zal er niet blij mee zijn, maar het doet denken aan een uitspraak van de rooms-katholieke bisschoppen in 1936 waarmee het nationaal-socialisme werd afgewezen. Lid van de NSB? Dan weigering van de sacramenten.

En ook de gereformeerde synode boog zich rond diezelfde tijd, met professor Klaas Schilder voorop, over het verschijnsel NSB. De synode was eveneens glashelder: het lidmaatschap van de kerk is onverenigbaar met het lidmaatschap van de NSB.
Het gaat nu om een mening van (een meerderheid van) individuele predikanten. Zou er nog een synode of een bisschoppencollege zijn dat zo klip en klaar als toen stelling durft te nemen tegen een partij die mensen uitsluit?

Margot Kässman

Wat doe je als je in de kerk een hoge boom bent en dus veel wind vangt, en je zet een misstap die al snel wereldkundig wordt gemaakt? Voor de Duitse theoloog Margot Kässman was dat geen vraag: dan treed je af.
Kässman, predikant in de Evangelische Kirche in Duitsland (EKD), was een van de bekendste gezichten van die kerk. Zo is ze veel op tv te zien en was ze lang een prominent lid van het bestuur van de Wereldraad van Kerken in Genève, waar ik haar ook regelmatig getroffen heb.

Nog maar een paar maanden geleden werd ze met een grote meerderheid van stemmen tot voorzitter van de 25 miljoen leden tellende EKD gekozen. Een hele eer, want ze was de eerste vrouw die die functie kreeg.
Maar afgelopen zaterdag ging het mis. De predikant werd door de politie aangehouden, moest blazen en bleek met veel te veel alcohol op achter het stuur te zitten. Ze kreeg een forse boete en mag een jaar niet rijden. De nationale raad van de kerk zei gisteren nog alle vertrouwen in haar te hebben, maar Kässman vindt haar positie onhoudbaar.

Een stoere stap. En waarschijnlijk ook heel verstandig. In Duitsland bestaat op het moment veel commotie over misbruik door katholieke geestelijken. Dit werd ook daar lang door de kerkleiding met de mantel der liefde bedekt en die praktijk wordt in het land nu flink op de korrel genomen.
Door de buitenwacht wordt altijd bijzonder kritisch naar de kerk gekeken. Misschien soms vervelend, maar wel terecht. Adeldom verplicht. Zoals je met een ichtusvisje achterop je auto ook niet de snelheid kunt overtreden of mensen moet afsnijden.

Israël

Israël blijft een struikelblok. Tussen christenen van verschillende richtingen, maar ook binnen kerken. Voor de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) is het land een continue worsteling. De PKN voelt zich ,,onopgeefbaar verbonden’’ met Israël en solidair met de Palestijnen.
En dat is een lastige spagaat. ,,Onze verbondenheid met Israël is niet afhankelijk van het gedrág van Israël. Dat Israël Gods oudste zoon werd, was nooit gebaseerd op het ‘beter’ zijn dan anderen, maar alleen op Gods keuze’’, aldus dominee Arie Romein.

Romein schrijft dat in het onlangs verschenen duizendste nummer van het ‘Ouderlingenblad’ in de PKN, voor de gelegenheid een boekje. Hij laat daarop ook volgen: ,,Maar ook: Israël dient aan de Palestijnen recht te verschaffen, onder toezicht van de Verenigde Naties.’’
Dat verklaart waarom de PKN onlangs een brief aan de ambassadeur van Israël, Harry Kney-Tal overhandigde. Daarin wordt de band benadrukt, maar Israël ook opgeroepen de rechten van de Palestijnen beter te respecteren door bijvoorbeeld de nederzettingen te stoppen.

Dat was tegen het zere been van een organisatie als Christenen voor Israël, die zich juist beijvert om zoveel mogelijk joden terug te laten keren naar het Beloofde Land, opdat Gods profetieën over het einde van de wereld in vervulling zullen gaan.
Kney-Tal is na de brief gelezen te hebben, ook niet blij. Hij vindt de brief van de kerk erg eenzijdig. Er zijn christenen die in het geworstel van de PKN de vervulling van de profetieën zien: het is voorzegd dat Israël een struikelblok zal zijn.

Elton John

In een item van de Wereldomroep zag ik laatst een paar christelijke gezinnen die zich gedwongen zien om hun geloof te verdedigen. Ieders overtuiging is heilig, zo werd gezegd, maar als je christen bent, kan van alles worden geroepen.
Het wordt wel vaker geconstateerd. Zo van: als het over Jezus gaat, dan is het niet erg en mag je van alles zeggen. Maar zou je hetzelfde over de profeet Mohammed roepen, dan zou de wereld te klein zijn.

Enige maanden geleden kregen christenen die het gevoel hebben dat ze niet serieus worden genomen, steun uit onverdachte hoek: in zijn boekje ‘God is gek’ nam auteur Kluun de ‘dictatuur van het atheïsme’ op de korrel. Ik schreef er hier over.
Er is sprake van een hernieuwde bewustwording in christelijke kring: je hoeft niet alles te pikken en je moet niet alles onweersproken te laten. Maar ook is er steeds weer de vraag: moet je eigenlijk wel op alles reageren?

Neem nu Elton John. Er is ophef over wat de Britse zanger in het Amerikaanse tijdschrift ‘Parade’ heeft gezegd. Hij noemde Jezus in één adem niet alleen intelligent en barmhartig, maar ook een homoseksueel.
John wil natuurlijk provoceren. Alweer. In het verleden heeft hij ook al eens dingen geroepen als dat religie uitgebannen moet worden. Succes, weet hij, is verzekerd. Je krijgt media-aandacht en reacties. En inderdaad, ook nu zitten weer mensen in de gordijnen.

Maar, moet je die man die lol gunnen? Het zou toch ook wat zijn wanneer John een steen in de vijver denkt te gooien en er ontstaat geen enkele rimpeling. Niet omdat gelovige christenen alles maar incasseren, maar soms ook gewoon wijzer zijn.

Eindtijdvisie

Er was een tijd dat het kerkelijk erf redelijk overzichtelijk was. Was iemand evangelisch, dan geloofde hij in het bestaan van hedendaagse uitingen van de Geest en had hij een duidelijke eindtijdvisie. Was iemand gereformeerd, dan geloofde hij dat bijvoorbeeld de genezingen uit het begin van het bijbelboek Handelingen niet meer voorkwamen en slechts als startmotor van de kerk waren bedoeld en had hij niets met een toekomstig duizendjarig vrederijk.
Die overzichtelijkheid is voorbij. In de Protestantse Kerk kun je sinds een aantal jaren lid worden van een andere kerkelijke gemeente dan die waarin je woont. Dat heet ‘perforatie van gemeentegrenzen’. Dat perforeren gebeurt ook in geestelijk opzicht volop.

Je kunt mensen die zichzelf nog steeds voluit gereformeerd vinden, met warmte horen spreken over de vruchten van de Geest en aantreffen op evangelische mannendagen. Nog maar enige jaren geleden was dat onbestaanbaar. En je ziet ook binnen de gevestigde kerken een steeds grotere interesse voor de evangelische eindtijdgedachte. Overigens louter in de rechterflank. Ik constateerde dat vandaag met een collega naar aanleiding van een preekbeurt van Feike ter Velde komende zondag in de voortgezette Gereformeerde Kerk van Drachtstercompagnie. En Ter Velde spreekt ook geregeld in Friesland voor zalen afgeladen met mensen die binnen de Protestantse Kerk geregistreerd staan.

Ter Velde, ooit bekend geworden met het EO-programma ‘God verandert mensen’, is nu één van de boegbeelden van de evangelische beweging die christenen opwekt de ogen te openen om de tekenen te zien van het einde der tijden. Wie aandachtig de profetieën in de bijbel leest, zo legt hij tijdens spreekbeurten uit, ziet dat het einde van de wereld met rasse schreden nadert. Met een grote verdrukking, met de antichrist, met een grote eindstrijd met Jeruzalem als middelpunt. Deze visie werd in nog niet zo lang vervlogen tijden in gereformeerde kring met een achteloos handgebaar afgedaan. En nu staat Ter Velde op gereformeerde kansels. Er is inderdaad duidelijk iets aan het veranderen.

Refo500

Op de verjaardag van Philippus Melanchthon, sidekick van de kerkhervormer Maarten Luther, is gisteren het project Refo500 gepresenteerd. Een ambitieus internationaal project waarmee de Reformatie of Hervorming werd herdacht.
Ik schreef er hier al een paar dagen geleden over. Wat ik me eerder niet had gerealiseerd, is de omvang van het project. De initiatiefnemers zijn zo enthousiast geworden door het succesvolle Calvijnjaar, vorig jaar, dat ze maar liefst acht jaar gaan herdenken.

Eén van de herdenkingsjaren, 2014, is tot mijn niet geringe verbazing zelfs weer een heus Calvijnjaar. Was het vorig jaar vijf eeuwen geleden dat de hervormer werd geboren, over vier jaar is het 450 jaar geleden dat Calvijn overleed. Vandaar.
Refo500 gaat officieel van start op 30 oktober ter gelegenheid van Hervormingsdag. Die dag valt eigenlijk op de 31e, maar dat is een zondag. Dit jaar, ik noemde zijn naam al, is het jaar van onder anderen Melanchthon.

In 2011 wordt het 450-jarig bestaan van de Nederlandse Geloofsbelijdenis gevierd; in 2012 is het 4,5 eeuw geleden dat in de vluchtelingenkerk in Emden de invloedrijke Deux-aesbijbel werd gedrukt; In 2013 is het 450 jaar geleden dat de Heidelbergse Catechismus verscheen en dat de katholieken het roemruchte concilie van Trente afsloten; 2014 is dus een Calvijnjaar; 2015 is het cultuurjaar met onder meer aandacht voor de boekdrukkunst die de Reformatie zo’n impuls gaf; 2016 herdenkt 4,5 eeuw Beeldenstorm, hagenpreken en het smeekschrift der edelen en 2017 valt vijf eeuwen na de 95 stellingen van Maarten Luther. Zo ongeveer.

Dat betekent exposities, congressen, boeken en andere publicaties, workshops en wat al niet meer. Ik vind het allemaal absoluut interessant, maar ik heb sterk het gevoel dat er sprake is van een overkill en dat Refo500 wat al te ambitieus is opgezet. Volgens mij zal de aandacht van veel geïnteresseerden gaan verslappen. Maar ik geeft eind 2017 graag toe dat ik het allemaal te somber heb ingeschat - DV natuurlijk.

Stabiel

De collega’s van het Nederlands Dagblad hebben de hand weten te leggen op een aardig rapport: de laatste editie van de European Values Study. Een grote enquête naar waarden in Europa, die sinds 1981 iedere zo veel jaar wordt gehouden.
Het aardige van de herhaling van het onderzoek is dat het snel veranderingen inzichtelijk kan maken. Voor het onderzoek werden door de Universiteit van Tilburg onlangs in Nederland ruim vijftienhonderd interviews gehouden.

Wat onder meer in kaart is gebracht, zijn de religieuze trends. Vergeleken met het begin van het onderzoek blijkt dat religie bij steeds minder Nederlanders een belangrijke plaats inneemt. Maar de laatste jaren lijkt die dalende lijn te stabiliseren en zelfs weer omhoog te gaan.
Ter illustratie: 17 procent vindt het geloof in hun leven ,,heel belangrijk’’. Dat was negen jaar geleden ook zo, maar in 1989 was dat 22 procent. Nu gaf 23 procent ,,redelijk belangrijk’’ als antwoord, tegen bijna 21 procent in 2001 en 22 procent in 1989.

Nu zegt 58 procent in God te geloven, in 2001 was dat 61 procent. In 1981 ging het om 73 procent. Een lichte stijging is er ieder jaar te bespeuren bij het aantal mensen dat zich overtuigd atheïst noemt: nu is dat 7 procent.
Tot slot nog wat de Nederlanders antwoordden op de vraag of ze wel eens bidden of mediteren. ‘Ja’, zei 65 procent. In 2001 was dat nog 69 procent, maar in 1981 was dat 61 procent.

Het onderzoek bevestigt wat onder meer al bleek uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek: de ontkerkelijking is met name in de stedelijke gebieden tot stilstand gekomen. Minder mensen gaan naar de kerk, maar steeds meer niet-kerkelijken noemen zich religieus.

Bijbelgebruik

Het was al weer in 2004 dat de langverwachte Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) werd gepresenteerd. Al uitgebreid voor het verschijnen ervan was er kritiek dat deze vertaling niet getrouw genoeg zou zijn.
Inmiddels zijn er ruim een miljoen exemplaren verhandeld van de NBV, die als de cultuurbijbel in de markt is gezet. Zo van: je kunt pas allerlei boeken en kunst begrijpen, wanneer je deze bijbel tot je genomen hebt.

Maar de kritiek is intussen nooit verstomd. Dat blijkt weer dezer dagen. In april moet de synode van de Protestante Kerk in Nederland (PKN) besluiten of de kerk na vijf jaar proefdraaien met de NBV die vertaling als officiële kerkbijbel accepteert.
Niet doen!, is de oproep van een open brief die nu door zo’n honderd theologen uit de PKN, van links tot rechts, is ondertekend. Ze vinden dat de kerk moet wachten tot in 2016 de aangekondigde revisie van de NBV verschijnt.

Een van de initiatiefnemers, professor Rochus Zuurmond, legt uit dat die revisie ingrijpend lijkt te worden. Hoe kan, zegt hij, de synode besluiten over invoering van een vertaling die er over een paar jaar heel anders uit kan zien?
Hij ziet ook praktische bezwaren. Zo wordt vrijwel overal nog het ‘Onze Vader’ uit de Bijbelvertaling van 1951 gebeden, omdat iedereen dat uit het hoofd kent. Stel dat de mensen wennen aan de huidige versie en in 2016 verschijnt er weer een nieuwe uitvoering?

Hoe terecht de argumenten ook klinken, ik heb er toch enige moeite mee. In mijn boekenkast staat al een indrukwekkende reeks Nederlandse bijbelvertalingen: en van sommigen hebben ook bovendien gereviseerde versies.
En nu komt er dus weer een - dure! - revisie en ook daar zal, daarvoor zijn we Nederland, weer kritiek op komen. Intussen noemen zich steeds minder mensen kerkelijk en steeds minder mensen lezen geregeld de bijbel. Ben ik nou de enige die het gevoel heeft dat hier iets gigantisch uit de hand loopt?

Heart and Soul

Soms zie ik in een kerkblaadje dat de film nog steeds bekeken wordt: ‘As it is in heaven’. Geweldig dat een film zo lang mensen weten te beroeren, maar het wordt zes jaar na het verschijnen ervan hoog tijd voor iets nieuws.
Nu lijkt het erop dat dit vervolg zich aandient. Vanavond bekeken we de opgeslagen tweede aflevering van de Britse tv-serie ‘All the small things’, of zoals het op België Eén heet waar het op zaterdagavond wordt uitgezonden, ‘Heart and Soul’.

Helaas hebben we de eerste aflevering gemist van deze slechts zes delen tellende reeks, zo lees ik op de website van de BBC. Want het is de moeite waard. Voor mensen die iets met zingen hebben, maar ook met de kerk en met sociale betrokkenheid.
Wie het gemist heeft, moet toch echt zaterdagavond instappen. Het gaat over een koor dat streeft naar hogere prestaties en er daarom geen been in ziet om mensen, op weg naar dat hogere doel, uit te sluiten.

Het kerkbestuur van de zieltogende parochie, die een prachtige, slecht gebruikte kerk bezit, denkt net zo exclusief. Het is misschien wat karikaturaal, maar er worden dingen gezegd die voor veel kerkmensen herkenbaar moeten zijn.
Ik heb geen idee welke kant de serie op gaat, en ik wil eigenlijk ook niet te veel lezen op internet, om de pret niet vooraf te bederven. Maar ik denk dat ‘Heart and Soul’ grote kans loopt om groepsgewijs op kerkelijke avonden bekeken te worden.

‘Heart and Soul’, België Eén, 21.25 uur

Broeder K.

Hij keek niet vrolijk. En het had niet alleen te maken met de sneeuw die al weer viel. De kennis die ik op straat trof, laat ik hem Broeder K. noemen, had gisteravond een spoedoverleg gehad met de andere kerkrentmeesters. En hij had er slecht van geslapen. Op ‘verzoek’ van zijn liefhebbende echtgenote ging hij nu een blokje om.
Voor wie het niet weet: kerkrentmeesters zijn degenen die zich in de Protestantse Kerk in Nederland lokaal bezighouden met het beheer van geld en goed. En in nogal wat plaatsen wordt hun taak steeds zwaarder. De inkomsten in veel plaatselijke gemeenten lopen terug en dat maakt geregeld pijnlijke beslissingen onvermijdelijk.

In de gemeente van Broeder K. is het al geruime tijd onrustig om de even pijnlijke als noodzakelijke ingrepen. Twee van de vier kerkgebouwen moeten worden afgestoten en vorig jaar is besloten welke kerken dat zullen zijn. Dat leverde nogal wat tegenstand op en daarom werd door de kerkrentmeesters met enige zorg Kerkbalans afgewacht.
Voor wie het niet weet: Kerkbalans is de jaarlijkse financiële actie van een aantal kerken in januari. Leden wordt gevraagd welk bedrag ze voor de kerk willen toezeggen voor het komende jaar. Geregeld grijpen mensen dat moment aan om hun onvrede over de gang van zaken te uiten door nauwelijks of niets toe te zeggen.

De teleurgestelde broeders en zusters in de gemeente van Broeder K. bleken geen uitzondering te vormen, zo blijkt nu al uit de voorlopige resultaten. Gisteravond moesten de kerkrentmeesters vaststellen dat leden redelijk massaal hun bijdrage hadden bevroren. Broeder K. mopperde: ,,Ik snap niet dat mensen dat doen. Ze bereiken precies het tegenovergestelde.’’
Als kerkleden beduidend meer zouden geven, zou het afstoten van twee kerken mogelijk niet nodig zijn. Maar, zei Broeder K., nu dreigt het netto resultaat te worden dat het beter is gelijk drie kerkgebouwen in de verkoop te doen. Alleen dan is de gemeente voor de komende jaren financieel gezond te houden. Hij stampte flink op de grond. En niet alleen om zijn schoenen van sneeuw te ontdoen.

Reformatieherdenking

De rooms-katholieken stappen ook in de organisatie van Refo500, de grote herdenking in Nederland van de Reformatie tot het jaar 2017. De katholieke Vereniging voor oecumene Athanasius en Willibrord heeft dat laten weten.
Op 31 oktober 2017 is het precies vijf eeuwen geleden dat de Duitse monnik Maarten Luther zijn 95 stellingen tegen de misstanden in de kerk van Rome spijkerde op de deur van de slotkapel in Wittenberg waar hij doceerde.

In het verleden zijn in katholieke kring nare dingen over de Reformatie geschreven. Overigens was er al snel meer sympathie voor Luther dan iemand als Johannes Calvijn die nog recent in een katholiek boek als een intolerante geloofsvervolger werd neergezet.
Maar nu heeft zelfs de Duitse paus Benedictus warme belangstelling voor Luther. Wat had die man tot stand kunnen brengen in de katholieke kerk, zo is een bekende verzuchting, wanneer hij zich niet buiten de kerk had geplaatst.

Algemeen wordt in katholieke kring erkend dat Luther volkomen terecht tegen een aantal misstanden in de kerk ageerde. Zoals de aflaathandel, waarmee gelovigen een stukje zaligheid konden kopen en Rome weer geld in kas had (zie illustratie).
Die misstanden zijn intussen allang voorbij, zeggen katholieken. Vandaar dat de oud-secretaris van de bisschoppenconferentie, Eduard Kimman, enige jaren geleden over de protestanten sprak als een ,,actiegroep die vergeten is zichzelf op te heffen’’.

Oftewel: de katholieke kerk is allang hervormd, als u begrijpt wat ik bedoel. En ook deze paus vindt, ondanks zijn sympathie voor Luther, dat protestanten uiteindelijk geen echte kerken zijn. Er is nog steeds maar één kerk, en dat is de roomse.
Die katholieke deelname aan Refo500 kan nog leuk worden.

Verwaarloosbaar

Via het Duitse persbureau KNA zijn wat uitspraken verspreid van de gerechtspsychiater Hans-Ludwig Kröber naar aanleiding van het seksueel misbruik door katholieke geestelijken. In het kader van de nuancering geef ik die graag door.
De clou van het bericht: de door het blad ‘Der Spiegel’ naar buiten gebrachte cijfers over misbruik door priesters liggen ver onder het gemiddelde. Volgens het blad zijn de afgelopen jaren klachten tegen een kleine honderd geestelijken binnengekomen.

Katholieke priesters doen het veel beter dan ‘gewone’, niet-celibatair levende mannen. Die hebben volgens hem een 36 keer hogere kans om misbruikpleger te worden dan een geestelijke in de Rooms-Katholieke Kerk.
Hun geesteshouding beschermt priesters juist dader te worden, aldus Kröber. Hij is niet de eerste de beste. Hij is hoogleraar forensische psychiatrie in Berlijn en een van de mensen achter een gezaghebbende standaardwerk over zijn vakgebied.

Volgens Kröber zijn er in Duitsland sinds 1995 rond 210.000 gevallen van seksueel misbruik van minderjarigen bij de politie gemeld. In vergelijking daarmee is het aantal verdachte geestelijken ,,verwaarloosbaar’’.
Een echt gelukkig gekozen woord is dat niet - de slachtoffers zullen er in ieder geval genuanceerder over denken. Maar het zou niet de eerste keer zijn dat wat echt werd gezegd, verloren is gegaan in de vertaling.

Misbruik

De Rooms-Katholieke Kerk in de Verenigde Staten kwam de afgelopen jaren uitgebreid in opspraak, net als de kerk in Ierland. Priesters bleken in de afgelopen halve eeuw vele honderden kinderen te hebben misbruikt.
En nu zijn er de berichten over de RK Kerk in Duitsland. ‘Der Spiegel’ bracht naar buiten dat een kleine honderd priesters, religieuzen en andere medewerkers van de kerk zijn beschuldigd van seksueel misbruik.

Het blad kwam met het bericht na het nieuws dat in ieder geval drie paters jezuïeten, die aan gymnasia lesgaven, ervan worden verdacht zich in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw te hebben vergrepen aan kinderen.
Al jaren is er discussie over de vraag waarom seksueel misbruik in de RK Kerk vaker lijkt voor te komen dan in andere kerken. Voor een aantal mensen is het duidelijk: het ongezonde celibaat werkt misbruik in de hand.

De Nieuw-Zeelandse predikant Ron O’Grady, bestrijder van kindermisbruik, schreef in 2001 het boek ‘The hidden shame of the church’, uitgegeven door de Wereldraad van Kerken. Hij bestempelde celibatairen als een risicogroep.
Naast bijvoorbeeld boeddhistische monniken zijn katholieke geestelijken op de zwarte lijsten oververtegenwoordigd, aldus Ron O’Grady. ,,De RK Kerk is, en blijft helaas, een aantrekkelijk toevluchtsoord voor mannen die kinderen misbruiken.’’

In 2004 publiceerde het Vaticaan een rapport over misbruik, waarin benadrukt werd dat het celibaat misbruik niet in de hand werkt. Als dat het geval is, staat de RK Kerk wel voor de opgave om echt uit te zoeken waarom het dan wel zo misgaat.

Praten over God

Of ze mijn vorige weblog gelezen hebben - ik heb het lang genoeg bovenaan laten staan - weet ik niet maar de bestuurders van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) hebben besloten om God op de agenda van de landelijke synode van november te plaatsen.
Er wordt nadrukkelijk niet over de atheïstische dominee Klaas Hendrikse gesproken. Of over anderen die zich kritische over het traditionele godsbeeld hebben uitgelaten, bijvoorbeeld dominee Jan Offringa, die onlangs schreef dat God geen mensenoffer (Jezus aan het kruis) nodig heeft.

De bestuurders zien in dat er ook binnen de PKN ‘moderne’ opvattingen over God bestaan. ‘Modern’ tussen aanhalingstekens, want de godsbeelden die hier en daar worden uitgevent, zijn ongeveer net zo oud als de kerkgeschiedenis en dus verre van nieuw.
De synode zal zich buigen over de vraag hoe er in de kerk gesproken kan worden over God. Hoe stel je God op zo’n manier aan de orde, dat het mensen van vandaag aanspreekt? En dan kan het, begrijp ik uit de berichten, ook gaan over vragen wat Gods betrokkenheid bij het lijden is. Bijvoorbeeld.

Goede zaak dat de synodebestuurders de kwestie aan de orde stellen. Een vraag die wat mij betreft centraal komt te staan is deze: hoeveel speelruimte biedt de PKN als het gaat om het spreken over God?
Enige jaren geleden publiceerde de PKN het rapport ‘Jezus Christus, onze Heer en Verlosser’, een verrassend behoudend stuk waarin de klassieke leer over God en Christus nog eens haarfijn werd uitgewerkt. Zo’n rapport biedt heel weinig speelruimte.

Weer Hendrikse

Dominee Klaas Hendrikse laat weer van zich horen. De man van het veelgelezen en -besproken boek ‘Geloven in een God die niet bestaat’, blijkt ook niet te geloven in een kerkelijke tuchtprocedure.
Hij heeft een uitgebreide brief geschreven aan de landelijke synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN): hij heeft geen zin de rest van zijn predikantschap met zo’n slepende procedure opgescheept te zitten. Liever heeft hij een inhoudelijk gesprek.

Je kunt zo’n brief afdoen, zoals ik al ergens las, als een nieuw voorbeeld van de ijdeltuiterij van deze altijd net iets te bruine theoloog. Maar Hendrikse heeft wel een punt als hij zegt dat de uitslag van zo’n procedure al bij voorbaat vaststaat.
De kerkelijke rechtsgang moet antwoord geven op de vraag of Hendrikse zich binnen het belijden van de kerk beweegt. Nee, natuurlijk doet hij dat niet. Dat vindt hij zelf ook. En hij wijkt daar niet alleen sinds kort van af, dat doet hij al vele jaren.

Het is voorstelbaar dat de kerk het in zo’n individueel geval netjes, dus formeel, wil doen. Maar veel wezenlijker is het antwoord op de vraag die Hendrikse opwerpt en de kerk hardhandig opdringt: hoe wil de kerk omgaan met de vrijheid om te geloven.
Het gedrang bij lezingen van Hendrikse spreekt boekdelen. Er lopen ook veel mensen binnen de PKN rond die niet meer de traditionele geloofsopvattingen van de kerk willen ondertekenen. Die laat de kerk, zegt Hendrikse, in de kou staan.

De PKN koestert wat zij de pluriformiteit noemt. Maar mensen verlaten die kerk omdat die te vrijzinnig is en mensen verlaten die kerk omdat die te rechtzinnig is. De PKN heeft een groot probleem en Hendrikse maakt dat, op zijn eigenwijze, pijnlijk duidelijk.

Sms'en in de kerk

Tijdens de vieringen van de korpsen van het Leger des Heils vandaag en volgende week mag het mobieltje aan. Waarschijnlijk het liefst op de stille stand en het is niet de bedoeling dat uitgebreid tijdens de diensten gebeld gaat worden.

De oproep van de legerleiding is wel om te sms’en tijdens de collecte: ‘HAITI’ naar 4333. Daarmee wordt €2,50 overgemaakt aan de Noodhulp van het Leger in Haïti. De bezoekers wordt aangemoedigd om bij voorkeur een paar sms’jes te sturen.

Wie minder wil doneren kan naar hetzelfde telefoonnummer ‘NOOD’ sms’en. Dan wordt er €1,50 afgeschreven. Dat is weer een initiatief van Kerk in Actie, de hulporganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland, die al eens eerder een sms-collecte hield.

U mag het ook gewoon thuis doen. En het hoeft niet er per se alleen op de dag des Heren.

Haïti

In veel kerken wordt morgen gebeden en gecollecteerd voor noodhulp in Haïti. En terecht. De eigen pijntjes en probleempjes staan op eens in een vals licht als je de ellende ziet die de zware aardbeving dinsdagnacht heeft aangericht.
In de bijlage van de LC staat vandaag een verhaal onder de kop ‘Een volk van zeikerds’. Degenen die op onze website op de aankondiging van dit verhaal reageerden, wisten weer een nieuwe dieptepunt te bereiken met hun commentaar.

In het verhaal komen een aantal min of meer deskundige mensen aan het woord die gezamenlijk constateren dat de gemiddelde Nederlander het te goed heeft gekregen. Het leven hoort naar onze smaak maakbaar te zijn. Gebeurt dat niet, dan is de wereld te klein.
Ikon-pastor Bram Grandia vindt dat we met z’n allen verplicht stage moeten lopen in een ontwikkelingsland. Loop maar eens een aantal dagen, 10 of 20 kilometer met een kruik om drinkwater te halen, zegt hij. Zoiets werkt erg relativerend.

Soms worden mensen in hun eigen leven door een drama getroffen. Het verlies van werk of, veel erger, het verlies van een geliefde. Bijvoorbeeld. En ook bij trouwe kerkgangers komen dan pas de grote vragen: God, waarom laat u dit gebeuren?
Het verdriet is natuurlijk te begrijpen. Maar ik vraag mij wel eens af waarom die vragen niet opkwamen bij het lezen van de krant of het kijken van het nieuws. Want ook zonder een uitzonderlijke ramp als in Haïti is de wereld een tragische plaats.

Iedere drie seconden sterft er ergens op het zuidelijk halfrond een kind onnodig. Wanneer we met z’n allen de boel wat beter en eerlijker zouden verdelen, zou dat niet meer gebeuren. Het is elke dag Haïti, als we het maar willen zien.

Lekker rekkelijk

De Remonstrantse Broederschap beleefde gisteren in het Arminiusjaar een feestdag. In Utrecht werd uitgebreid herdacht hoe exact vier eeuwen eerder de eerste versie van de Remonstrantie door 44 dominees werd ondertekend. Niemand weet meer in welke plaats dat gebeurde, maar het was absoluut een memorabel moment.
Hoewel de ondertekenaars dat niet voor ogen hadden, leidde de Remonstrantie uiteindelijk tot het ontstaan van de Broederschap, de eerste kerkscheuring in de nationale Gereformeerde Kerk. En in de tussentijd had de Acte van de rekkelijken, die het werk van theoloog Arminius voortzetten, de Nederlandse republiek onder hoogspanning gezet.

Dat wordt allemaal uitgebreid uitgelegd in het gisteren gepresenteerde boek ‘De Remonstrantie 400 jaar’ en de eenmalige glossy ‘Arminius - voorvechter van de vrije wil’. Het is een mooi blad geworden met mooie interviews en bijvoorbeeld ook een kritische analyse van Pauw & Witteman, waarin ik me volledig kan vinden.
Ook worden vragen beantwoord als: ‘Wat zijn precies remonstranten?’ In dit verband is ‘precies’ wel een aardig woord, want als rekkelijken werden zij door de preciezen te licht bevonden, met alle gevolgen van dien. Dat zo’n uitleg over Arminius en zijn nazaten niet overbodig is, bleek mij gisteren nog eens.

Gisteren vierden we op de redactie van de Leeuwarder Courant het hoogtepunt in het Arminiusjaar op afstand mee, omdat halverwege de ochtend drie grote Arminiustaarten werden bezorgd. Dat heeft een voorgeschiedenis die ik op deze plaats al uitgebreid - hier en hier - uit de doeken heb gedaan.
De remonstranten werden voor het Arminiusjaar geïnspireerd door het succesvolle Calvijnjaar. Calvijn zegt veel mensen nog wel wat, maar Arminius deed bij veel collega’s geen enkel licht opgaan. Ik legde het natuurlijk bereidwillig uit en de collega’s waren het er al etend over eens: rekkelijk, wat dat ook mag zijn, is lekker.

Kerkbalans

Als je aalmoezen geeft, zegt Jezus in de Bergrede, dan moet je dat niet rondbazuinen. Dat is meer iets voor de huichelaars. Als je geeft voor anderen, dan moet je linkerhand niet weten wat je rechterhand doet.
Die instructie zit bij veel kerkmensen diep. Ik ken er die om die reden tegen collectebonnen zijn. Die bonnen kun je via het kerkelijk bureau kopen en vervolgens in de collectezak doen. Het voordeel: je krijgt een kwitantie die je bij de Belastingdienst als gift kunt opvoeren.

Het goede dat in stilte wordt gedaan, wordt niet opgemerkt. Maar dat kan zich ook tegen je keren. Veel mensen, ook binnen de kerken, hebben geen idee wat die kerken doen. ‘Ach, wat stellen die kerken nog voor?’
Dat is de achtergrond waarom kerken tegenwoordig onderzoeken laten verrichten als ‘De kerk telt’, waarvan de resultaten gisteren in Utrecht bij de lancering van Kerkbalans, de jaarlijkse financiële actie van vijf kerkgenootschappen, zijn gepresenteerd.

De voornaamste conclusie: alleen al de leden van de Rooms-Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk leveren met sociale en culturele activiteiten een maatschappelijke bijdrage aan de samenleving die goed is voor minimaal €400 miljoen.
Kerken zullen zelfbewuster naar buiten moeten treden, werd bij de presentatie gezegd. De katholieke bisschop Gerard de Korte van Groningen-Leeuwarden, zei het nog eens zo: ,,Het kwade schreeuwt en het goede fluistert.’’ Dat laatste moeten de kerken dus versterken.

Gsm-zegening

Een dierenzegening kende ik al. En een katholieke autozegening aan het begin van de zomervakantie, heb ik ook al meegemaakt. Sindsdien weet ik overigens dat je daar niet te dichtbij moet staan. Al te veel wijwater maakt een notitieblok onbruikbaar.
Maar de zegening van mobieltjes en laptops, dat kende ik nog niet. Predikant David Parrott heeft dat zondag gedaan in de anglicaanse St Lawrence Jewry Church in Londen, die vol zat met veel snelle carrièremannen en -vrouwen.

De gsm-zegening is dan wel nieuw, Parrott greep terug op een eeuwenoude traditie. Het was in de middeleeuwen goed gebruik dat de boeren op de eerste zondag na Driekoningen (6 januari) de ploegen naar de kerk brachten om die te laten zegenen.
De voorganger legde uit dat laptops en mobieltjes voor veel mensen in de plaats zijn gekomen van ploegscharen. In ieder geval in het financiële hart van de City, waar zijn kerk staat. Parrott wist zo een oude gewoonte weer relevant te maken.

Parrott gebruikte geen wijwater dat, hoe bijzonder ook, net zo schadelijk is voor elektronica als gewoon water. De predikant maakte voorin de kerk een zegenend gebaar over de laptops en richting de vele kerkgangers die hun gsm omhoog hielden.
Ik ben benieuwd wanneer zo’n zegening in mijn omgeving plaatsvindt. Dat kan ook in een protestantse kerk gebeuren. Ik beloof aan de eerste voorganger die het in Friesland organiseert, dat er in de krant ruime aandacht aan wordt besteed.

Niet alleen de computers en mobieltjes van zakenmensen hebben een zegen nodig, ook gewone mensen kunnen tijdens zo’n viering er bij bepaald worden hoeveel tijd computer en gsm vragen, of hoeveel echt goede contacten ze daarmee onderhouden.

Beraad van Huissen

Zegt u dat iets, het Beraad van Huissen? Dat geeft niet, het zei mij een paar uur geleden ook niets. Wat is het geval? Dit weekeinde heeft een groep van acht specialisten religiejournalistiek zich in het Dominacanenklooster in Huissen gebogen over principes oor religiejournalistiek. Dat heeft geresulteerd in een pamflet met vijf principes.
Natuurlijk heeft zo’n initiatief mijn warme interesse. Ook al was ik er ten onrechte niet bij en ook al ken ik de meeste collega’s van dat groepje van acht niet. Ik wist ook niet dat het nodig was om de integriteit binnen de religiejournalistiek te herijken. Maar, begrijp ik, het is nodig om al te simpele ‘identiteitsetiketten’ te overstijgen.

De aanslagen op 11 september 2001 toonden volgens de beraadsgroep aan dat religie internationaal een rol van betekenis speelt. In de berichtgeving de afgelopen jaren was volgens de groep sprake van overmatig identiteitsdenken, waardoor hele bevolkingsgroepen ook in de media snel en doeltreffend werden weggezet.
Religiejournalistiek, lees ik, staat voor de opgave om identiteitsbegrippen tot inzichtelijke en juiste proporties terug te brengen. Dat betekent ook oog krijgen voor complexiteit, want ook het religieuze leven is niet zo maar eventjes in een paar vette koppen te vangen. ,,Dit is een opgave, omdat complexiteit niet wordt gewaardeerd.’’

De groep heeft na de inleiding van deze strekking een paar mooie principes geformuleerd. Zoals ‘Het principe van balans’. Het klopt niet dat alleen de extremisten of buitenissige aspecten van religie de pers halen. ,,Een journalist die het belang van religie onderkent, heeft oog voor het detail en het eigene van een religie.’’
Of ‘Het principe van voldoende kennis’. Het is ten overvloede, staat in het pamflet, maar moet wel gezegd worden. De opstellers formuleren het mild, maar ik durf wel een stapje verder te gaan. Er wordt nog altijd met een gierend gebrek aan kennis en inzicht over religie en levensbeschouwing geschreven - als er al over geschreven wordt.

Als laatste wordt het ‘Principe van lichtvoetigheid en moed’ genoemd. Ze schrijven het niet, maar ze hadden natuurlijk dit weblog als lichtend voorbeeld voor ogen toen ze dit formuleerden. Het is waar, religieuze taal is voor veel mensen onverstaanbaar. Het is belangrijk om dit toegankelijk en - waar mogelijk, want veel verdraagt geen scherts - met humor te brengen.

U begrijpt, het Beraad van Huissen kan niet alleen op mijn interesse, maar ook mijn warme sympathie rekenen.

Niet islam

Wat is nu echt Nederlands? Wat is een echte oprjochte Fries? Wat is een echte fan van Elvis? Wat is de echte islam? Wat is het echte christendom? Wat is normaal en wat is de uitzondering op de regel? En wie bepaalt dat?
Voor het Journaal stond Amerikacorrespondent Eelco Bosch van Rosenthal voor de rechtbank in Detroit verslag te doen van de voorgeleiding van Umar Farouk Abdulmutallab, de Nigeriaan die een vliegtuig zou hebben willen opblazen.

Bosch van Rosenthal had al met verontwaardigde moslims gesproken in de wijk waarop het vliegtuig, als Umar in zijn opzet was geslaagd, zou zijn neergestort. En achter hem bij de rechtbank zagen we ook moslims demonstreren.
‘Not in the name of Islam’, viel duidelijk te lezen op een spandoek. Oftewel: dergelijk geweld heeft niets met de islam te maken. De demonstratie is begrijpelijk: elke keer blijkt dat vreedzame moslims in het Westen de gevoelstemperatuur voelen dalen na religieus geweld.

Hoe begrijpelijk ook, zo’n spandoek is te gemakkelijk. Is de uitleg van ‘jihad’ als de gewapende strijd tegen ongelovigen geen islam? Wie bepaalt dat? Natuurlijk is het wel islam. Omdat er hele volksstammen in allerlei moslimlanden zijn die dat wel vinden.
Die redenering kom je ook bij andere religies tegen. ‘Fundamentalistisch’ christendom, dat bijvoorbeeld fel tegen abortus is, is geen christendom. O nee, er zijn alleen al in de Verenigde Staten miljoenen die daar toch wel even anders over denken.

Zou het niet zo kunnen zijn dat degenen die niets moeten hebben van de hardliners in hun religie, degenen zijn die het niet begrepen hebben? De mannen die achter Eelco demonstreerden zijn ongetwijfeld sympathiek, maar wellicht het religieuze spoor bijster.
Stel dat het antwoord op de vraag wat de juiste islam is bepaald wordt door de helft van de gelovigen plus één - redelijk toch? En stel, de hele moslimwereld zou die vraag beantwoorden. Ik ben er niet gerust op of de spandoekdragers in Detroit gelijk zullen krijgen.